安idnica

Mapa (Plan Miasta)

Wa積e adresy i telefony

  • Urz康 Miejski w 安idnicy (UM)
    • 58-100 安idnica
    • ul. Armii Krajowej 49
    • Tel.: +48 74 856-28-00
    • www.um.swidnica.pl
    • E-mail: um@um.swidnica.pl
  • Starostwo Powiatowe w 安idnicy
    • 58-100 安idnica
    • ul. Marii Sk這dowskiej-Curie 7
    • Tel.: +48 74 850-04-00
    • www.powiat.swidnica.pl
    • E-mail: starostwo@powiat.swidnica.pl
    • NIP: 884-22-29-256
    • REGON: 890722050
  • Miejskie Przedsi瑿iorstwo Komunikacyjne "安idnica" Sp. z o.o. (MPK)
    • 58-100 安idnica
    • ul. In篡nierska 6
    • Tel.: +48 74 851-81-50 (sekretariat)
    • www.mpk.swidnica.pl
    • E-mail: sekretariat@mpk.swidnica.pl
    • NIP: 884-25-01-652
  • Powiatowy Urz康 Pracy w 安idnicy (PUP)
  • Zak豉d Ubezbiecze Spo貫cznych w 安idnicy (ZUS)
    • 58-100 安idnica
    • ul. Saper闚 29
    • Tel.: +48 74 850-06-00
  • Us逝gi Transportowe "Guliwer" s.c.
    • 58-100 安idnica
    • Pl. Grunwaldzki 5
    • Tel.: +48 74 857-83-13
    • www.guliwertransport.pl
    • E-mail: guliwer@guliwertransport.pl
  • Dziennik 安idnica (serwis informacyjny powiatu 鈍idnickiego)
  • Wagony 安idnica S.A.
    • 58-100 安idnica
    • Strzeli雟ka 35
    • Tel.: +48 74 856-20-00
    • www.gbrxeu.com
  • Colgate-Palmolive Manufacturing Poland Sp. z o. o.
    • 58-100 安idnica
    • al. Colgate 2
  • Miejski Klub Sportowy "Polonia" 安idnica (MKS)
    • 58-100 安idnica
    • ul. Armii Krajowej 17
    • Tel.: +48 74 852-02-47
    • E-mail: mkspolonia@ poczta.onet.pl
    • REGON: 890537802
  • Wojskowa Komenda Uzupe軟ie w 安idnicy (WKU)
    • 58-100 安idnica
    • pl. Grunwaldzki 2
    • Tel.: +48 74 852-24-22
  • "Lider" sp.j. (transport krajowy i zagraniczny)
    • 58-100 安idnica
    • ul. Armii Krajowej 55
    • Tel.: +48 74 851-37-37
    • www.lider.org.pl
    • E-mail: lider@lider.org.pl
    • NIP: 884-18-03-629
    • REGON: 890493826
  • Klub Pi趾arski "Polonia Sparta" 安idnica
    • 58-100 安idnica
    • Mickiewicza 2
    • Tel.: +48 74 852-46-37
  • Zwi您ek Harcerstwa Polskiego - Hufiec im. Szarych Szereg闚 w 安idnicy (ZHP)
    • 58-100 安idnica
    • ul. Lelewela 18
    • Tel.: +48 74 852-01-79
    • www.swidnica.zhp.pl
    • E-mail: swidnica@zhp.pl
    • NIP: 897-172-05-40

O 安idnicy

Miasto powiatowe w wojew鏚ztwie dolno郵御kim, na R闚ninie 安idnickiej, nad Bystrzyc, w pobli簑 park闚 krajobrazowych - Ksi捫a雟kiego, 奸篹a雟kiego i G鏎 Sowich. 60 tysi璚y mieszka鎍闚 (2006).

O鈔odek przemys這wy, us逝gowy i kulturalno-o鈍iatowy; od 2004 stolica diecezji 鈍idnickiej Ko軼io豉 rzymskokatolickiego. Du篡 o鈔odek przemys逝 elektromaszynowego i elektrotechnicznego; do najwi瘯szych zak豉d闚 nale膨: Fabryka Aparatury Pomiarowej "Pafal" SA (liczniki energii elektryczne, przyrz康y kontrolno-pomiarowe do samochod闚 i samolot闚), Elmot DR Sp. z o.o. (rozruszniki, pr康nice, alternatory do samochod闚), Wagony 安idnica SA (cysterny, wagony samowy豉dowcze i kontenery), Krause Sp. z o.o. (wyroby aluminiowe), Lear Corporation Poland Sp. z o.o. Tychy (akcesoria samochodowe); ponadto rozwini皻y przemys drzewny, odzie穎wy, poligraficzny, sk鏎zany, spo篡wczy. Siedziba licznych przedsi瑿iorstw handlowych, budowlanych i transportowych oraz gospodarczych (m.in. Polsko-Czeska Izba Przemys這wo-Handlowa, Stowarzyszenie "Wolna Przedsi瑿iorczo嗆" - Centrum Wspierania Biznesu, Stowarzyszenie Przedsi瑿iorc闚 i Kupc闚 安idnickich, Sudecka Izba Przemys這wo-Handlowa). Wa積y w瞛e komunikacyjny: drogi Jakuszyce-安inouj軼ie, Legnica-Nysa, 安idnica-Wa豚rzych oraz linie kolejowe Katowice-Legnica i 安idnica-Wroc豉w (bez ruchu pasa瞠rskiego).

Regionalny o鈔odek kulturalno-o鈍iatowy; Wy窺za Zawodowa Szko豉 Biznesu Akademii Ekonomicznej we Wroc豉wiu, Wy窺za Szko豉 Technologii Teleinformatycznej; wiele szk馧 鈔ednich; dzia豉j: Teatr Miejski, Muzeum Dawnego Kupiectwa, prywatne Muzeum Broni i Militari闚, Towarzystwo Regionalne Ziemi 安idnickiej, 安idnicki O鈔odek Sportu i Rekreacji (zak豉d balneologii, hala widowiskowo-sportowa, sztuczne lodowisko, hotel, otwarte baseny k徙ielowe, basen kryty, stadion, boiska, korty tenisowe), liczne kluby sportowe; odbywa si wiele imprez kulturalnych, w tym o charakterze mi璠zynarodowym: Plener Malarsko-Fotograficzny, Festiwal Szachowy, Festiwal Bachowski, Dni Muzyki Kameralnej, 安idnickie Noce Jazzowe, Opera 安idnicka, 安idnicki Jazz-Festiwal; wsp馧praca partnerska z miastami: Biberach (Niemcy), Police nad Metuji i Trutnov (Czechy), Kazincbarcika (W璕ry), Nie篡n (Ukraina), dystryktem Tendring (Wielka Brytania) i rejonem 鈍i璚ia雟kim (Litwa). O鈔odek turystyczno-krajoznawczy i punkt wyj軼ia szlak闚 na 奸篹e, w G鏎y Sowie i G鏎y Wa豚rzyskie; r騜norodna baza noclegowa.

Stare miasto o owalnym kszta販ie, jedno z najwi瘯szych na 奸御ku, pe軟i nada funkcj 鈔鏚mie軼ia; jego centrum stanowi leg造 rynek z ratuszem, otoczony star zabudow, w tym renesansow i barokow, kamienicami; na przedmie軼iach osiedla blok闚 mieszkalnych (M這dych, Zarzecze, Zawisz闚).

毒鏚這:
  1. Wielka Encyklopedia PWN, red. nacz. Jan Wojnowski, PWN, Warszawa 2004

Historia

W XIII w. s這wia雟ka osada targowa; prawa miejskie przed 1267; 1290-1392 stolica ksi瘰twa piastowskiego; od 1392 pod zwierzchnictwem Czech, od 1526 w monarchii Habsburg闚 (niemieckich nazwa Schweidnitz); XIV-XVI w. jedno z najwi瘯szych i najzamo積iejszych miast 奸御ka; o鈔odek rzemios豉 (znane piwo, tkactwo, metalurgia) i handlu (s造nne targi byd豉 sprowadzanego z Rzeczypospolitej); drugi po Wroc豉wiu o鈔odek kultury i sztuki regionu; od XIII w. du瞠 skupisko 砰d闚; 1291 sprowadzono do 安idnicy dominikan闚 (w 1. po這wie XIV w. dzia豉lno嗆 inkwizycji); w 2. po這wie XVI w. o鈔odek anabaptyst闚. Po zniszczeniach w okresie wojny trzydziestoletniej 1618-48 - upadek znaczenia miasta; od 1742 w pa雟twie pruskim; zamieniona w twierdz, prze篡wa豉 okres stagnacji; po zlikwidowaniu 1867 fortyfikacji rozbudowa miasta; od 1844 po陰czenie kolejowe; w 2. po這wie XIX w. rozw鎩 przemys逝 i handlu (1918-39 najwi瘯sza na 奸御ku hurtownia artyku堯w kolonialnych). W czasie II wojny 鈍iatowej podob霩 obozu koncentracyjnego Gross-Rosen, 3 jenieckie oddzia造 robocze obozu w Zgorzelcu, ob霩 pracy przymusowej. Od 1945 w Polsce; 1945-46 ob霩 odosobnienia niemieckiej ludno軼i cywilnej w Polsce. W 1742-1975 i od 1999 siedziba powiatu. W 1991 miasto opu軼i造 wojska sowieckie (jeden z garnizon闚 P馧nocnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej), stacjonuj帷e tu od 1945.

鈍idnickie i jaworskie ksi瘰twa - ksi瘰twa, kt鏎e le瘸造 w po逝dniowo-zachodniej cz窷ci 奸御ka, ze stolicami w 安idnicy i Jaworze. Ksi瘰two jaworskie 1274 wydzieli Boles豉w II Rogatka z ksi瘰twa legnickiego dla swojego syna, Henryka V Grubego; 1278 obj瘭i je jego m這dsi bracia: Bolko I i Bernard; od 1290 Bolko rz康zi samodzielnie; do ksi瘰twa jaworskiego wesz豉 te w闚czas po逝dniowa cz窷 ksi瘰twa wroc豉wskiego ze 安idnic, Dzier穎niowem i Z帳kowicami. Po 鄉ierci Bolka (1301) jego 3 synowie dokonali 1311 podzia逝 dziedzictwa: Bernard i niepe軟oletni Bolko II otrzymali cz窷 wschodni (ksi瘰two 鈍idnickie), Henryk - zachodni (jako ksi瘰two jaworskie); 1322 z ksi瘰twa 鈍idnickiego wydzielono dla Bolka ksi瘰two zi瑿ickie. Po 鄉ierci Bernarda (1326) ksi瘰two 鈍idnickie obj瘭i jego synowie: Bolko II Ma造 i Henryk; 1346 Bolko zosta jedynym panem ksi瘰twa, a po 鄉ierci stryja Henryka (1346) po陰czy je z ksi瘰twem jaworskim i rozwin掖 ekspansj terytorialn: 1356 obj掖 Z這ty Stok, Kluczbork, Wo販zyn i Byczyn, 1358 - po這w Brzegu i O豉wy, 1359 - zamki na granicy z Czechami i Frydland oraz ksi瘰two siewierskie, 1360 - Grodk闚 i w do篡wocie kr鏊ewskie cz窷 ksi瘰twa g這gowskiego i 軼inawskiego; 1364 wzi掖 w zastaw Z這toryj, w do篡wocie Marchi ㄆ篡ck, 1368 kupi K徠y. Po bezpotomnej 鄉ierci Bolka II (1368) ksi瘰twa 鈍idnickie i jaworskie zosta造 inkorporowane do Korony czeskiej; do 1392 rz康y w nich sprawowa豉 wdowa po nim, Agnieszka (Habsbur瘸nka), nast瘼nie - starostowie czescy.

毒鏚這:
  1. Wielka Encyklopedia PWN, red. nacz. Jan Wojnowski, PWN, Warszawa 2004

Turystyka i zabytki

Miasto posiada zabytek wpisany na List 安iatowego Dziedzictwa UNESCO. T niezwykle cenn budowl jest ewangelicki szachulcowy Ko軼i馧 Pokoju z 1658, uwa瘸ny za (eden z najwi瘯szych ko軼io堯w drewnianych w Europie. Zbudowane z nietrwa造ch materia堯w (drewna, s這my i gliny) Ko軼io造 Pokoju powsta造 po zako鎍zeniu wojny trzydziestoletniej. W Polsce przetrwa jeszcze jeden z takich zabytk闚, w Jaworze. W 鈍idnickiej 鈍i徠yni z charakterystycznymi lo瘸mi okalaj帷ymi wn皻rze zachowa造 si cenne barokowe polichromie i zdobienia. W lipcu odbywaj si tutaj koncerty w ramach Mi璠zynarodowego Festiwalu Bachowskiego. Spo鈔鏚 innych zabytk闚 miasta wysok wie膨 (trzecia co do wielko軼i w Polsce - 103 m) wyr騜nia si gotycki ko軼i馧 安.安. Stanis豉wa i Wac豉wa z XIV w. ze wspania造m gotyckim, renesansowym i barokowym wyposa瞠niem. W rynku stoj kamienice mieszcza雟kie z XVI-XVIII w. oraz ratusz z pocz徠ku XVI w., w kt鏎ym ulokowano Muzeum Dawnego Kupiectwa 奸御kiego. Mo積a tam zobaczy m.in. kolekcj miar, wag i odwa積ik闚, pozosta這軼i kram闚 kupieckich, a tak瞠 model sklepu kolonialnego. Ozdob rynku stanowi te 4 naro積e fontanny i barokowa kolumna 安i皻ej Tr鎩cy z czerwonego piaskowca. Barokow architektur reprezentuj ponadto komandoria Krzy穎wnik闚 z ko軼io貫m 安i皻ego Krzy瘸, dawny zesp馧 klasztorny Urszulanek i pa豉c opat闚 lubi御kich. Miasto w XVIII w. zosta這 zamienione na twierdz. W podziemiach wa逝 g堯wnego twierdzy funkcjonuje Muzeum Broni i Militari闚 wraz ze strzelnic. Nieco za miastem, przed now oczyszczalni 軼iek闚 znajduje si zabawny pomnik z lat 30. XX w., zwany Sraj帷ym Ch這pkiem.

Zabytki

毒鏚豉:
  1. Atrakcje Turystyczne Polski, pod red. Moniki Karolczuk-K璠zierskiej, Wydawnictwo Kluszczy雟ki, Krak闚 2006
  2. Wielka Encyklopedia PWN, red. nacz. Jan Wojnowski, PWN, Warszawa 2004

R闚nina 安idnicka

Opis 1: cz窷 Przedg鏎za Sudeckiego, stanowi jednostk o mniejszych wysoko軼iach i deniwelacjach ze skalistym pod這瞠m, a na nim pokrywa pylasta i 篡zne gleby decyduj o u篡tkowaniu rolniczym. Antropopresja zaznacza si w kompleksach osadniczych.

Opis 2: cz窷 Przedg鏎za Sudeckiego, mi璠zy Wzg鏎zami Strzegomskimi na p馧nocnym zachodzie a Masywem 奸篹y na po逝dniowym wschodzie; powierzchnia oko這 170 km kwadratowych; wysoko嗆 200-230 m, maksymalna 281 m; zbudowana ze ska metamorficznych i granitu, przykrytych warstw utwor闚 pylastych; przep造wa Bystrzyca z dop造wem Pi豉w; wyst瘼uj gleby brunatne (Cambisols) i p這we (Luvisols) wytworzone z utwor闚 py這wych; rozleg貫 siedliska 篡znych gr康闚 i 喚g闚 wi您owych zaj皻e przez agrocenozy; na wzg鏎zach w cz窷ci p馧nocnej fragmenty acidofilnych d帳r闚; region rolniczy; uprawa g堯wnie pszenicy i burak闚 cukrowych; g堯wne miasto - 安idnica.

毒鏚豉:
  1. Polska II, red. nauk. Wies豉w Malik, Wydawnictwo Kurpisz, Pozna 2000
  2. Wielka Encyklopedia PWN, red. nacz. Jan Wojnowski, PWN, Warszawa 2004

安idnica w liczbach

Powierzchnia miasta 21,8 km2 (2 176 ha)
Aktualna liczba mieszka鎍闚 (liczba ludno軼i) 60 354
Liczba urodze w 2006 roku 518
Liczba zgon闚 w 2006 roku 578
Ilo嗆 os鏏, kt鏎e zameldowa造 si do miasta w roku 2006 487
Ilo嗆 os鏏, kt鏎e wymeldowa造 si z miasta w roku 2006 664
Ilo嗆 os鏏, kt鏎e pracuj 14 828
Bezrobocie: liczba bezrobotnych mieszka鎍闚 4 004
Ilo嗆 ksi捫ek w miejskich bibliotekach 206 237 sztuk
Nowopowsta貫 mieszkania w 2006 roku 239 (o 鈔edniej powierzchni 65,5 m2)
Nowe budynki oddane do u篡tku w 2006 roku 40
Ilo嗆 firm, instutycji i przedsi瑿iorstw (podmiot闚 gospodarczych) dzia豉j帷ych na terenie miasta 8 096
Dochody miasta (gminy) 131 901 380,75 z
Wydatki miasta (gminy) 138 094 883,23 z
字ednia pensja w powiecie 鈍idnickim 2 284,51 z (co stanowi 86,6% 鈔edniej krajowej)
Ilo嗆 samochod闚 osobowych w powiecie 鈍idnickim 43 734
Ilo嗆 ofiar 鄉iertelnych w wypadkach drogowych na 100 tysi璚y mieszka鎍闚 11,9
毒鏚這:
  1. Wybrane statystyki z Banku Danych Regionalnych, 2006
2007 (c) www.miaston.pl