Świdnica

Mapa (Plan Miasta)

Ważne adresy i telefony

O Świdnicy

Miasto powiatowe w województwie dolnośląskim, na Równinie Świdnickiej, nad Bystrzycą, w pobliżu parków krajobrazowych - Książańskiego, Ślężańskiego i Gór Sowich. 60 tysięcy mieszkańców (2006).

Ośrodek przemysłowy, usługowy i kulturalno-oświatowy; od 2004 stolica diecezji świdnickiej Kościoła rzymskokatolickiego. Duży ośrodek przemysłu elektromaszynowego i elektrotechnicznego; do największych zakładów należą: Fabryka Aparatury Pomiarowej "Pafal" SA (liczniki energii elektryczne, przyrządy kontrolno-pomiarowe do samochodów i samolotów), Elmot DR Sp. z o.o. (rozruszniki, prądnice, alternatory do samochodów), Wagony Świdnica SA (cysterny, wagony samowyładowcze i kontenery), Krause Sp. z o.o. (wyroby aluminiowe), Lear Corporation Poland Sp. z o.o. Tychy (akcesoria samochodowe); ponadto rozwinięty przemysł drzewny, odzieżowy, poligraficzny, skórzany, spożywczy. Siedziba licznych przedsiębiorstw handlowych, budowlanych i transportowych oraz gospodarczych (m.in. Polsko-Czeska Izba Przemysłowo-Handlowa, Stowarzyszenie "Wolna Przedsiębiorczość" - Centrum Wspierania Biznesu, Stowarzyszenie Przedsiębiorców i Kupców Świdnickich, Sudecka Izba Przemysłowo-Handlowa). Ważny węzeł komunikacyjny: drogi Jakuszyce-Świnoujście, Legnica-Nysa, Świdnica-Wałbrzych oraz linie kolejowe Katowice-Legnica i Świdnica-Wrocław (bez ruchu pasażerskiego).

Regionalny ośrodek kulturalno-oświatowy; Wyższa Zawodowa Szkoła Biznesu Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu, Wyższa Szkoła Technologii Teleinformatycznej; wiele szkół średnich; działają: Teatr Miejski, Muzeum Dawnego Kupiectwa, prywatne Muzeum Broni i Militariów, Towarzystwo Regionalne Ziemi Świdnickiej, Świdnicki Ośrodek Sportu i Rekreacji (zakład balneologii, hala widowiskowo-sportowa, sztuczne lodowisko, hotel, otwarte baseny kąpielowe, basen kryty, stadion, boiska, korty tenisowe), liczne kluby sportowe; odbywa się wiele imprez kulturalnych, w tym o charakterze międzynarodowym: Plener Malarsko-Fotograficzny, Festiwal Szachowy, Festiwal Bachowski, Dni Muzyki Kameralnej, Świdnickie Noce Jazzowe, Opera Świdnicka, Świdnicki Jazz-Festiwal; współpraca partnerska z miastami: Biberach (Niemcy), Police nad Metuji i Trutnov (Czechy), Kazincbarcika (Węgry), Nieżyn (Ukraina), dystryktem Tendring (Wielka Brytania) i rejonem święciańskim (Litwa). Ośrodek turystyczno-krajoznawczy i punkt wyjścia szlaków na Ślęże, w Góry Sowie i Góry Wałbrzyskie; różnorodna baza noclegowa.

Stare miasto o owalnym kształcie, jedno z największych na Śląsku, pełni nadał funkcję śródmieścia; jego centrum stanowi legły rynek z ratuszem, otoczony starą zabudową, w tym renesansową i barokową, kamienicami; na przedmieściach osiedla bloków mieszkalnych (Młodych, Zarzecze, Zawiszów).

Historia

W XIII w. słowiańska osada targowa; prawa miejskie przed 1267; 1290-1392 stolica księstwa piastowskiego; od 1392 pod zwierzchnictwem Czech, od 1526 w monarchii Habsburgów (niemieckich nazwa Schweidnitz); XIV-XVI w. jedno z największych i najzamożniejszych miast Śląska; ośrodek rzemiosła (znane piwo, tkactwo, metalurgia) i handlu (słynne targi bydła sprowadzanego z Rzeczypospolitej); drugi po Wrocławiu ośrodek kultury i sztuki regionu; od XIII w. duże skupisko Żydów; 1291 sprowadzono do Świdnicy dominikanów (w 1. połowie XIV w. działalność inkwizycji); w 2. połowie XVI w. ośrodek anabaptystów. Po zniszczeniach w okresie wojny trzydziestoletniej 1618-48 - upadek znaczenia miasta; od 1742 w państwie pruskim; zamieniona w twierdzę, przeżywała okres stagnacji; po zlikwidowaniu 1867 fortyfikacji rozbudowa miasta; od 1844 połączenie kolejowe; w 2. połowie XIX w. rozwój przemysłu i handlu (1918-39 największa na Śląsku hurtownia artykułów kolonialnych). W czasie II wojny światowej podobóz obozu koncentracyjnego Gross-Rosen, 3 jenieckie oddziały robocze obozu w Zgorzelcu, obóz pracy przymusowej. Od 1945 w Polsce; 1945-46 obóz odosobnienia niemieckiej ludności cywilnej w Polsce. W 1742-1975 i od 1999 siedziba powiatu. W 1991 miasto opuściły wojska sowieckie (jeden z garnizonów Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej), stacjonujące tu od 1945.

świdnickie i jaworskie księstwa - księstwa, które leżały w południowo-zachodniej części Śląska, ze stolicami w Świdnicy i Jaworze. Księstwo jaworskie 1274 wydzielił Bolesław II Rogatka z księstwa legnickiego dla swojego syna, Henryka V Grubego; 1278 objęli je jego młodsi bracia: Bolko I i Bernard; od 1290 Bolko rządził samodzielnie; do księstwa jaworskiego weszła też wówczas południowa część księstwa wrocławskiego ze Świdnicą, Dzierżoniowem i Ząbkowicami. Po śmierci Bolka (1301) jego 3 synowie dokonali 1311 podziału dziedzictwa: Bernard i niepełnoletni Bolko II otrzymali część wschodnią (księstwo świdnickie), Henryk - zachodnią (jako księstwo jaworskie); 1322 z księstwa świdnickiego wydzielono dla Bolka księstwo ziębickie. Po śmierci Bernarda (1326) księstwo świdnickie objęli jego synowie: Bolko II Mały i Henryk; 1346 Bolko został jedynym panem księstwa, a po śmierci stryja Henryka (1346) połączył je z księstwem jaworskim i rozwinął ekspansję terytorialną: 1356 objął Złoty Stok, Kluczbork, Wołczyn i Byczynę, 1358 - połowę Brzegu i Oławy, 1359 - zamki na granicy z Czechami i Frydland oraz księstwo siewierskie, 1360 - Grodków i w dożywocie królewskie część księstwa głogowskiego i ścinawskiego; 1364 wziął w zastaw Złotoryję, w dożywocie Marchię Łużycką, 1368 kupił Kąty. Po bezpotomnej śmierci Bolka II (1368) księstwa świdnickie i jaworskie zostały inkorporowane do Korony czeskiej; do 1392 rządy w nich sprawowała wdowa po nim, Agnieszka (Habsburżanka), następnie - starostowie czescy.

Turystyka i zabytki

Miasto posiada zabytek wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Tą niezwykle cenną budowlą jest ewangelicki szachulcowy Kościół Pokoju z 1658, uważany za (eden z największych kościołów drewnianych w Europie. Zbudowane z nietrwałych materiałów (drewna, słomy i gliny) Kościoły Pokoju powstały po zakończeniu wojny trzydziestoletniej. W Polsce przetrwał jeszcze jeden z takich zabytków, w Jaworze. W świdnickiej świątyni z charakterystycznymi lożami okalającymi wnętrze zachowały się cenne barokowe polichromie i zdobienia. W lipcu odbywają się tutaj koncerty w ramach Międzynarodowego Festiwalu Bachowskiego. Spośród innych zabytków miasta wysoką wieżą (trzecia co do wielkości w Polsce - 103 m) wyróżnia się gotycki kościół Św.Św. Stanisława i Wacława z XIV w. ze wspaniałym gotyckim, renesansowym i barokowym wyposażeniem. W rynku stoją kamienice mieszczańskie z XVI-XVIII w. oraz ratusz z początku XVI w., w którym ulokowano Muzeum Dawnego Kupiectwa Śląskiego. Można tam zobaczyć m.in. kolekcję miar, wag i odważników, pozostałości kramów kupieckich, a także model sklepu kolonialnego. Ozdobę rynku stanowią też 4 narożne fontanny i barokowa kolumna Świętej Trójcy z czerwonego piaskowca. Barokową architekturę reprezentują ponadto komandoria Krzyżowników z kościołem Świętego Krzyża, dawny zespół klasztorny Urszulanek i pałac opatów lubiąskich. Miasto w XVIII w. zostało zamienione na twierdzę. W podziemiach wału głównego twierdzy funkcjonuje Muzeum Broni i Militariów wraz ze strzelnicą. Nieco za miastem, przed nową oczyszczalnią ścieków znajduje się zabawny pomnik z lat 30. XX w., zwany Srającym Chłopkiem.

Zabytki

• jeden z najlepiej zachowanych zespołów urbanistycznych Śląska;
• fragmenty gotyckich murów miejskich (XIV w., rozbudowa o drugi pierścień w XV w.);
• gotycki kościół parafialny Św.Św. Stanisława i Wacława (ok. 1330-1386, wieża wysokość 102 m i fasada XV w., przebudowa 1535, barokizacja wnętrza 1671-88), wewnątrz barokowych polichromia (1739, J.J. Etgens); późnogotycka kaplica Św. Barbary (1500-01, liczne przebudowy XIX w.);
• barokowy kościół ewangelicki tzw. Pokoju (1656-57, A. Gamper wg projektu A. von Sabisch) o konstrukcji szkieletowej, z barokowym wystrojem i malowidłami stropu (1693-99) - na Liście Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO;
• wczesnobarokowy kolegium pojezuickie (1664-67);
• barokowy zespół klasztorny pokapucyński (1682-88) z kościołem Św. Antoniego (obecnie zbór Zielonoświątkowców);
• barokowy ratusz (1716, z fragmentami budowli z 1329-36 i 1528; obecnie muzeum);
• póznobarokowy kościół Św. Krzyża, poszpitalny Krzyżowców (1718-19, przebudowa 1865-69); barokowy pałac dawniej opatów lubiąskich (1723-25);
• późnobarokowy zespół klasztorny Urszulanek (1753-66): kościół parafialny Św. Józefa Oblubieńca, klasztor ze szkołą (gruntowna przebudowa 1851-75);
• w rynku kamienice, niektóre w zrębie późnogotyckim, z fasadami renesansowymi i póznobarokowymi (XVl-XVII w.).

Równina Świdnicka

Opis 1: część Przedgórza Sudeckiego, stanowi jednostkę o mniejszych wysokościach i deniwelacjach ze skalistym podłożem, a na nim pokrywa pylasta i żyzne gleby decydują o użytkowaniu rolniczym. Antropopresja zaznacza się w kompleksach osadniczych.

Opis 2: część Przedgórza Sudeckiego, między Wzgórzami Strzegomskimi na północnym zachodzie a Masywem Ślęży na południowym wschodzie; powierzchnia około 170 km kwadratowych; wysokość 200-230 m, maksymalna 281 m; zbudowana ze skał metamorficznych i granitu, przykrytych warstwą utworów pylastych; przepływa Bystrzyca z dopływem Piławą; występują gleby brunatne (Cambisols) i płowe (Luvisols) wytworzone z utworów pyłowych; rozległe siedliska żyznych grądów i łęgów wiązowych zajęte przez agrocenozy; na wzgórzach w części północnej fragmenty acidofilnych dąbrów; region rolniczy; uprawa głównie pszenicy i buraków cukrowych; główne miasto - Świdnica.

Świdnica w liczbach

Powierzchnia miasta	21,8 km2 (2 176 ha)
Aktualna liczba mieszkańców (liczba ludności)	60 354
Liczba urodzeń w 2006 roku	518
Liczba zgonów w 2006 roku	578
Ilość osób, które zameldowały się do miasta w roku 2006	487
Ilość osób, które wymeldowały się z miasta w roku 2006	664
Ilość osób, które pracują	14 828
Bezrobocie: liczba bezrobotnych mieszkańców	4 004
Ilość książek w miejskich bibliotekach	206 237 sztuk
Nowopowstałe mieszkania w 2006 roku	239 (o średniej powierzchni 65,5 m2)
Nowe budynki oddane do użytku w 2006 roku	40
Ilość firm, instutycji i przedsiębiorstw (podmiotów gospodarczych) działających na terenie miasta	8 096
Dochody miasta (gminy)	131 901 380,75 zł
Wydatki miasta (gminy)	138 094 883,23 zł
Średnia pensja w powiecie świdnickim	2 284,51 zł (co stanowi 86,6% średniej krajowej)
Ilość samochodów osobowych w powiecie świdnickim	43 734
Ilość ofiar śmiertelnych w wypadkach drogowych na 100 tysięcy mieszkańców	11,9